Vinex is een afkorting van Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra en is een ruimtelijk plan uit de begin jaren 90. Dit plan zou de bouw van een aantal grote wijken inluiden die volgens het Vinex concept gebouwd werden. Het zou de blauwdruk vormen voor nieuwbouwprojecten die tussen 1995 en 2005 werden gerealiseerd. Formeel gesproken was het aan provincies en samenwerkende gemeenten om de locaties te bepalen voor deze Vinex-wijken. De locaties aan de rand van grote steden voor massale nieuwbouw worden vaak Vinex-locaties of Vinex-wijken genoemd.
Deze wijken werden gebouwd om gezinnen met een hoger inkomen naar deze wijken te lokken. Deze gezinnen hielden namelijk huizen bezet waardoor lagere inkomens geen huis konden vinden en de doorstroming in de woningmarkt stokte. Ook werden ze bewust vlakbij de grote steden gebouwd om verder verspreiding van woningbouw in het land te beperken.
Vinex-wijken zijn te herkennen aan hun gestructureerde ontwerp en hun mix aan woon- en recreatieruimtes. Ze bevatten vaak diverse soorten woningen, zoals rijtjeshuizen, twee-onder-een-kaphuizen en vrijstaande woningen, allemaal ontworpen volgens modernere bouwstijlen. Ook hebben ze vaak groene zones, parken en andere recreatieve voorzieningen. Bekende voorbeelden zijn: Leidse Rijn (Utrecht), Ypenburg (Den Haag) en IJburg (Amsterdam).
De betekenis van het woord Vinex-wijk heeft een negatief imago gekregen. De efficiënte aanpak heeft er namelijk voor gezorgd dat veel huizen op dezelfde manier zijn gebouwd en de huizen in de hele wijk daardoor op elkaar lijken. Zo is de term Vinex-wijk synoniem geworden voor wijken die saai zijn van karakter, met weinig onderscheidingen. Dit zou ook de bewoners betreffen, dit zouden namelijk altijd jonge gezinnen met een goed inkomen zijn. De kritiek kwam vooral uit de hoek van de professionals (architecten, stedenbouwkundigen). De doelgroep zelf lijkt er met tevredenheid te wonen.